Սուրբ Սոֆիայի տաճարը

15 Май

Սուրբ Սոֆիայի կամ Այա Սոֆիայի տաճարն ի սկզբանե եղել է Բյուզանդական կայսրության պատրիարքի նստավայրը: Այնուհետև, թուրքերը, գրավելով Բյուզանդիայի մայրքաղաքը, այս տաճարը դարձրել են մզկիթ: Ներկայումս Սուրբ Սոֆիան հանդիսանում է թանգարան: Համարվում է բյուզանդական «ոսկե դարի» խորհրդանիշ: Ռուս գիտնական Կոնդակովի բնորոշմամբ կայսրության համար այս տաճարն արել է ավելին, քան դրա ցանկացած պատերազմ: Գտնվում է Ստանբուլում:

Սուրբ Սոֆիայի պատմությունը սկսվում է հռոմեացի կայսր Կոստանդիանոս Ա Մեծի օրոք: Հենց նա 324 թվականին հիմնեց Կոստանդնուպոլիսը որպես կայսրության մայրքաղաք: Իսկ 326-ին Կոստանդիանոսը մայրաքաղաքում կառուցեց առաջին եկեղեցին սուրբ Սոֆիայի անունով:

Սոֆիա անունը հաճախ բացատրում են որպես «իմաստություն», չնայած այն ունի ավելի լայն հասկացություն: Կարող է ունենալ հետևյալ բացատրությունները` «խելք», «գիտելիք», «տաղանդ» և այլն: Հաճախ Սոֆիային ու Քրիստոսին համարում են իմաստության ու խելքի խորհրդանիշներ: Դրա հետ մեկտեղ Սոֆիան իրենից ներկայացնում է Հիսուսի աստվածային իմաստության կերպարի ասպեկտը: Սոֆիան ոչ միայն հոգևոր հասկացություն է, այլև շատ հայտնի անուն: Ան կրել է քրիստնոյա սուրբ Սոֆիան, ով ապրել է 2-րդ դարում:

Կոստանդիանոս Ա Մեծի որդին ու ժառանքը` Կոստանդիոսը, վերակառուցեց ու ընդարձակեց հոր կառուցած տաճարը: Սուրբ Սոֆիան առաջին անգամ վառվեց ապստամբության ժամանակ` 404 թվականին, որը առաջացավ Կոստանդնուպոլսի պատրիարք Հովհաննես Ոսկեբերանի աքսորման պատճառով: Արկադիոս կայսեր կողմից վերականգնված տաճարը նորից փլուզվեց 531 թվականին տեղի ունեցած ապստամբության ժամանակ:

Դրանից հետո Հուստինիոնաոս 1-ին կայսրը դրեց նոր տաճար: Այդ ժամանակ Կոստանդնուպոլսում կար մոտ 30 եկեղեցի, որոնք աչքի էին ընկնում արծաթով, ոսկով ու բազմագույն մարմարով: Բայց Հուստինիանոսն իր առաջ նպատակ էր դրել կառուցել այնպիսի տաճար, որն իր շքեղությամբ ու մեծությամբ կգերազանցի աշխարհում նմանատիպ ցանկացած այլ կառույցի: Տաճարի հիմնական կառուցողներին համարում են Անթեմիուսին` Թալեսին և Միլետ քաղաքից(ներկայումս Թուրքիայում գտնվող) Իսիդորին: Նրանց ղեկավարությամբ տաճարի կառուցման վրա են աշխատել շուրջ 100 ճարտարապետներ:

1453 թվականին օսմանցի թուրքերը գրավում են Կոստանդնուպոլիսն ու այն դարձնում մզկիթ:

Տաճարի ներքին կառուցվածքը

Այա Սոֆիայի պատերն ու հատակն ամբողջությամբ պատված են մարմարով: Սյուների գագաթներն իրենցից ներկայացնում են մանր փորագրություններ:

Ամենուրեք աչքի են ընկնում ոսկով արված խճանկարները: Իրականում, գտնվելով տաճարի ներսում, մենք չենք կարող ճշգրիտ պատկերացում կազմել տարածության ճարտարապետության կառուցվածքի մասին, քանզի պատուհաններից ներս են թափանցում լույսի բազմաթիվ շերտեր, որոնք, ընկնելով պատերի վրա, ներկայացնում են ոչ թե հենց դրանց, այլ` սյուների շարաններ: Հուստինիանոսի ժամանակն երի տաճարն ուներ պակաս գրավիչ տեսք: Շատ խճանկարներ ստեղծվեցին դարեր հետո: Կայսրերի ու Քրիստոսի դիմանկարները հայտնվեցին տաճարների պատերին Հուստինիանոսի կառավարման շրջանից բավականին ուշ: Դիմանկարների փոխարեն պատերին կային միայն խաչի հասարակ պատկերներ:

Այս երևույթի պատճառներից մեկը թաքնվում է կրոնական հարցերում: Բյուզանդական կայսրությունում սրբերն ու դրանց պատկերները ընդունվում էին ոչ միանշանակորեն, այդ իսկ պատճառով շատերը աշխատում էին ուղղակի խուսափել սրբերի պատկերներից: Հուստինիանոսն ինքը, ելնելով անձնական կամ քաղաքական շահերից, խույս էր տալիս տաճարի պատերին սրբեր նկարելուց: Բայց Այա Սոֆիայի տաճարի սկզբնական հասարակության ու պակաս ճոխության ետևում կա մեկ ալյ պարզ պատճառ ևս. որքան քիչ աշխատանք է տարվում, այքան քիչ ժամանակ է ծախսվում, իսկ Հուստինիանոսն ուզում էր, որ տաճարը կառուցվի ռեկոդային ժամանակահատվածում: Տաճարը կառուցվեց բավականին կարճ ժամանակում` 6 տարում` 537 թվականի դեկտեմբերի 27-ին տեղի ունեցավ տաճարի բացումը:Բայց Հուստինիանոսը հասկանում էր, որ այն այդքան էլ հուսալի չէ: Այա Սոֆիան ուներ հսկայան քաշ. որոշ ժամանակ անց տաճարի սյուների վերևի հատվածները սկսեցին ճաքեր տալ: Մոտ 20 տարի անց տեղի ունեցած երկրաշարժը արդեն ջրի երես հանեց այն թերացումները, որոնք թուլյ էին տրվել տաճարի կառուցման ժամանակ:

1453 թվականին Այա Սոֆյայի տաճարը դարձավ մզկիթ` ստանալով 4 մինարեթ, որը իսլամին համաձայն` հավատացյալին կանչում է դեպի աղոթքը:hagia_sophiahaghia-sophia-istanbul-binnen

Реклама

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s

%d такие блоггеры, как: